Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công

 

Sau sáu tháng đầu năm, giải ngân vốn đầu tư công (ĐTC) mới chỉ đạt 33,9% kế hoạch, thấp so yêu cầu. Trong bối cảnh nền kinh tế bị ảnh hưởng tiêu cực vì dịch Covid-19, giải ngân hết kế hoạch vốn ĐTC năm 2020 là mục tiêu lớn, quan trọng, là giải pháp then chốt để góp phần hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế sáu tháng cuối năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh giải ngân vốn ĐTC năm 2020.

Giải ngân vẫn chậm so yêu cầu

Chủ trì hội nghị giao ban trực tuyến giữa Thường trực Chính phủ với các địa phương trên toàn quốc về công tác giải ngân vốn ĐTC, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, nhân dân đang gặp khó khăn về thu nhập do ảnh hưởng của dịch Covid-19, như công nhân mất việc làm, người lao động có tiền lương thấp. Và đất nước đạt tăng trưởng thấp trong sáu tháng đầu năm. Nguyên nhân chính là các dòng vốn đầu tư, kể cả đầu tư xã hội và đầu tư nhà nước, đều chậm, thấp so nhiệm vụ kế hoạch. Cho nên, ĐTC là một trong các giải pháp quan trọng để chúng ta vượt qua khó khăn. Đầu tư sẽ giải quyết được rất nhiều việc làm, đầu tư thì giải quyết thu nhập cho người lao động, đầu tư góp phần cho tăng trưởng. Theo tính toán của Tổng cục Thống kê, cứ 1% đầu tư thì sẽ góp phần tăng GDP 0,06%.

Do đó, trách nhiệm Chính phủ, các địa phương trong cả nước rất lớn, nhất là chúng ta phải tập trung giải ngân ĐTC gần 28 tỷ USD, tương đương 633.000 tỷ đồng. Mỗi khi làm việc ở địa phương, làm việc với các bộ, ngành, thì các nơi đều xin nguồn vốn của Nhà nước để đầu tư phát triển địa phương, ngành mình, nhưng khi nhận vốn thì vẫn còn tình trạng chưa tổ chức thực hiện đến nơi đến chốn. Điều đó diễn ra nhiều năm, nhiều thập kỷ, nhất là những năm gần đây tỷ lệ giải ngân vốn ĐTC rất thấp. Năm nay giải ngân vốn ĐTC có tiến bộ hơn là đạt hơn 20%, tăng so cùng kỳ khoảng 8%, nhưng còn khối lượng rất lớn chưa được các cấp, các ngành giải ngân.

Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng cũng đã thẳng thắn thừa nhận, mặc dù các cấp, các ngành và địa phương đã quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ĐTC, số vốn giải ngân tăng so cùng kỳ năm 2019, song tỷ lệ giải ngân sáu tháng đầu năm 2020 vẫn thấp so yêu cầu. Ước giải ngân sáu tháng đầu năm là 159.397,188 tỷ đồng, đạt 33,9% kế hoạch, cùng kỳ đạt 28,56% kế hoạch Quốc hội giao. Trong đó, vốn trong nước là 145.270,055 tỷ đồng, đạt 37,55% kế hoạch; vốn nước ngoài là 7.061,952 tỷ đồng, đạt 12,52% kế hoạch; vốn Chương trình mục tiêu quốc gia là 7.065,181 tỷ đồng, đạt 25,85% kế hoạch. Đáng chú ý, có ba bộ, cơ quan T.Ư và chín địa phương có tỷ lệ giải ngân hơn 50%; 33 bộ, cơ quan T.Ư và ba địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 20%, trong đó có bảy bộ, cơ quan T.Ư có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 5%.

Chưa thật sự quyết liệt và hiệu quả

Trong hội nghị, Thủ tướng đọc tên các địa phương giải ngân tốt (đạt từ 45% trở lên): Nghệ An, Thái Bình, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nam, Lào Cai, Tiền Giang. Và một số địa phương giải ngân rất chậm (dưới 20%) như: Quảng Trị, Trà Vinh, Khánh Hòa, Hòa Bình, Thái Nguyên, Cần Thơ, Đà Nẵng, Ninh Thuận, Đồng Nai… Tại sao có tỉnh làm tốt, có tỉnh trì trệ là câu hỏi cần đặt ra. Chúng ta phải chỉ rõ nguyên nhân và có biện pháp mạnh mẽ để giải quyết vấn đề này, không để tình trạng trì trệ kéo dài tiếp nữa.

Tình trạng chậm giải ngân được Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng chỉ ra là do nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan đã tồn tại từ lâu, như công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), đấu thầu, thay đổi chính sách và quy định, năng lực chủ đầu tư, nhà thầu, việc tránh thanh toán vốn nhiều lần, chờ thanh toán một lần của cả chủ đầu tư, ban quản lý dự án (DA) và cả nhà thầu, tính chất đặc thù của chi đầu tư so chi thường xuyên… Mặt khác, niên độ ngân sách nhà nước là một năm, giao kế hoạch vốn đầu năm, quyết toán cuối năm, nên kế hoạch thực hiện, thi công xây dựng các công trình, DA cũng phụ thuộc kế hoạch vốn.

Bên cạnh những nguyên nhân cố hữu nêu trên, trong những tháng đầu năm xuất hiện thêm một số nguyên nhân khác làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn ĐTC, đó là những ảnh hưởng từ dịch Covid-19 và năm 2020 là năm cuối của kế hoạch ĐTC trung hạn nên các bộ, cơ quan T.Ư và địa phương vừa hoàn thành DA, hoàn tất thủ tục DA khởi công mới vừa chuẩn bị DA cho giai đoạn 2021 – 2025. Hơn thế, việc lập kế hoạch chưa sát thực tế và khả năng giao vốn, khả năng giải ngân vốn dẫn đến không phân bổ được hết số vốn kế hoạch. Công tác tổ chức triển khai thực hiện tại các bộ, cơ quan T.Ư và địa phương còn nhiều bất cập; các cấp, các ngành chưa thật sự vào cuộc, vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu chưa được đề cao, chưa rõ nét; công tác đôn đốc nhà thầu triển khai thi công chưa quyết liệt và hiệu quả.

Nguyên nhân giải ngân chậm nguồn vốn ODA có nhiều đặc thù, nhiều DA lớn đang phải thực hiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh hiệp định vay với nước ngoài nên chưa đủ cơ sở pháp lý để triển khai, dẫn đến chưa thể lập hồ sơ rút vốn. Chưa kể, giải ngân chậm còn do công tác chuẩn bị đầu tư DA không kỹ gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ triển khai, phải điều chỉnh lại thiết kế, tăng chi phí, phải tiến hành các thủ tục gia hạn thời gian thực hiện DA, nhiều DA không được bố trí vốn đối ứng đầy đủ, kịp thời…

“Nguyên nhân có nhiều, nhưng bài học rút ra là các cấp, ngành phải nâng cao trách nhiệm hơn nữa trong việc quản lý, sử dụng hiệu quả vốn ĐTC. Việc phân bổ, giao kế hoạch, giải ngân vốn ĐTC có tác động lớn đến kết quả thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội (KT-XH) năm 2020, nên phải nhanh, hiệu quả và phải bảo đảm đúng pháp luật”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.

Sẽ có chế tài mạnh

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, trong bối cảnh KT-XH gặp nhiều khó khăn, nhất là tăng trưởng GDP quý II chỉ là 0,36%, phải coi thúc đẩy và giải ngân hết kế hoạch vốn ĐTC năm 2020 là mục tiêu lớn, quan trọng, là giải pháp then chốt để góp phần hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế sáu tháng cuối năm 2020. Do đó, Bộ KH&ĐT đã đề nghị các bộ, ngành, địa phương thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, tháo gỡ kịp thời các rào cản, khó khăn vướng mắc, khơi thông điểm nghẽn để đẩy nhanh thực hiện giải ngân vốn ĐTC năm 2020. Ngoài việc hoàn thành việc giao kế hoạch vốn chi tiết cho các chương trình, DA để giải ngân trước ngày 31-7-2020, thì phải chủ động ban hành kế hoạch và giải pháp cụ thể tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc đền bù, GPMB, đấu thầu…, đẩy nhanh tiến độ thi công công trình, DA… Phải xem xét kế hoạch giải ngân và cam kết của chủ đầu tư đối với tiến độ giải ngân của từng DA, trường hợp giải ngân không đạt tiến độ, xem xét điều chuyển vốn cho DA có tiến độ giải ngân tốt, có nhu cầu bổ sung vốn để đẩy nhanh tiến độ DA; xem xét điều chuyển chủ đầu tư DA theo thẩm quyền.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, phân công lãnh đạo chịu trách nhiệm theo dõi tiến độ thực hiện, lập kế hoạch giải ngân của từng DA, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả giải ngân của từng DA, coi đây là căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành công việc được giao trong năm 2020.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ rõ, hội nghị lần này được tổ chức nhằm ba mục đích chính. Thứ nhất, tìm ra nguyên nhân khiến giải ngân vốn ĐTC còn kém cỏi, đâu là nguyên ngân khách quan, đâu là nguyên nhân chủ quan. Lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để giải ngân chậm. Thứ hai, sau khi chỉ ra các nguyên nhân, Chính phủ sẽ quyết định các giải pháp khả thi để thúc đẩy giải ngân vốn ĐTC. Lần này phải có chế tài mạnh, chế tài với những người đứng đầu trong việc để chậm giải ngân. Thứ ba, hội nghị cũng sẽ tập trung thảo luận, chỉ ra những điểm còn khó khăn, vướng mắc, nhất là về thủ tục đầu tư, để kịp thời và quyết tâm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho được ba “đọng”. Đó là đọng vốn, nợ đọng và thủ tục đọng. Lần này, nếu còn tình trạng đổ lỗi cho khách quan thì Chính phủ sẽ có giải pháp.

nhandan.com.vn