Vấn đề tự chủ đối với nghệ thuật

 

Đã có nhiều cuộc hội thảo cũng như trao đổi về vấn đề tự chủ đối với nghệ thuật nói chung, sân khấu truyền thống nói riêng và đều cho thấy những bất cập trong bài toán tự chủ của nghệ thuật hiện nay trong cơ chế thị trường.

NSƯT Triệu Trung Kiên, Phó Giám đốc Nhà hát Cải lương Việt Nam chia sẻ: “Trên thực tế chỉ có những chương trình phục vụ thiếu nhi, khách du lịch hoặc chương trình mang tính sự kiện là có khán giả. Còn đa phần các chương trình nghệ thuật được dàn dựng biểu diễn thường xuyên của các đơn vị, đặc biệt là truyền thống thì đang gặp khó ngay từ việc tiếp cận khán giả. Có ý kiến là có những tác phẩm chưa tốt nên khán giả không tới nhưng có nhiều tác phẩm hay, có chất lượng được đồng nghiệp thừa nhận cũng không có khán giả”. Ban giám đốc Nhà hát Cải lương VN đang phải đối diện với bài toán là hiện nay Nhà hát vẫn đang được Nhà nước cấp 90% kinh phí hoạt động mà hoạt động biểu diễn vẫn đang rất khó khăn, nếu cắt giảm hết theo đúng lộ trình xã hội hóa các đơn vị nghệ thuật vào năm 2020 cầm chắc là cải lương cũng như các đơn vị tuồng, chèo… phải đầu hàng. “Sân khấu TP.HCM đã từng có một thời được coi là điểm sáng về xã hội hóa thì hiện nay các mô hình sân khấu xã hội hóa đều đang gặp khó khăn và đứng trước nguy cơ bị giải thể. Sân khấu TP.HCM có thị trường biểu diễn, có khán giả mà còn như vậy huống hồ sân khấu phía Bắc, người xem hầu như không có, không bán được vé biểu diễn để có doanh thu. “Cầu” không có thì làm sao có thể xã hội hóa được?”, NSƯT Triệu Trung Kiên chia sẻ.

Mới chỉ thực hiện tự chủ với việc cắt giảm từ 15% cho đến 30% ở một số nhà hát thuộc Bộ VHTTDL. Kinh phí hoạt động vẫn phụ thuộc vào kinh phí từ ngân sách mà đã thấy biết bao những bất cập khó khăn ngay từ cơ chế, chính sách đối với nghệ thuật. Nếu thả nổi, để mặc các đơn vị nghệ thuật tự chủ thì con đường phát triển của nghệ thuật nước nhà sẽ đi tới đâu? Rõ ràng với những đơn vị nghệ thuật truyền thống không phải là những loại hình nghệ thuật ăn khách, thời thượng, cần phải có sự tính toán lại trong chủ trương thực hiện tự chủ đối với họ. Đây là mong muốn chung của các cán bộ, nghệ sĩ đang hoạt động chuyên nghiệp hiện nay.

Sự đổi mới trong tự chủ đối với nghệ thuật hiện nay theo đại diện của các nhà hát thì được ghi nhận lớn nhất chính là việc Bộ VHTTDL đặt hàng đối với các tác phẩm nghệ thuật. Việc đặt hàng chương trình và tiết mục chất lượng cao, nếu chương trình không có chất lượng sẽ không được chấp nhận đầu tư, điều này đòi hỏi các nhà hát phải rất năng động, tự chủ trong việc quyết định và dàn dựng chương trình đáp ứng yêu cầu đầu tư của Nhà nước. Việc đặt hàng đầu tư không “cào bằng” về kinh phí giúp cho các nhà hát có nguồn kinh phí dồi dào để xây dựng những tiết mục, chương trình quy mô và thật sự hấp dẫn. Nếu không có sự hỗ trợ của Nhà nước đặt hàng thì Liên đoàn Xiếc VN khó có thể có được những tiết mục tập thể lớn như Cầu bật, Đu bay hoặc chương trình như Sông trăng… Nếu không được Nhà nước đặt hàng thì nghệ sĩ sẽ chỉ đầu tư vào các tiết mục xiếc mang tính cá nhân nhỏ lẻ để dễ đi kiếm tiền, chạy show bên ngoài.